Serbest meslek makbuzunda stopaj oranı kaçtır?

Serbest meslek kazançlarında gelir vergisi tevkifatı (stopaj) oranı genel olarak %20'dir ve brüt ücret üzerinden hesaplanır. Stopajı, ödemeyi yapan (vergi sorumlusu) keser ve muhtasar beyanname ile vergi dairesine öder; bu tutar serbest meslek erbabının yıllık gelir vergisinden mahsup edilir.

e-SMM nasıl kesilir?

Resmî serbest meslek makbuzu, GİB'in e-Serbest Meslek Makbuzu (e-SMM) sistemine kayıtlı olarak GİB portalı veya bir özel entegratör üzerinden elektronik düzenlenir. Bu araç yalnızca taslak/önizleme üretir; belge türünü 'Serbest Meslek Makbuzu' seçip kalemleri girerek PDF alabilir, resmî kesim için e-SMM sistemini kullanabilirsiniz.

Serbest meslek Yayın: 13 Temmuz 2026 7 dk okuma

Serbest Meslek Makbuzu Nasıl Kesilir?

Avukat, doktor, mali müşavir, mühendis veya danışman olarak hizmet verdiğinizde fatura değil serbest meslek makbuzu (SMM) düzenlersiniz. Bu makbuzun kafa karıştıran yanı, üzerinde hem eklenen KDV hem de kesilen stopajın birlikte bulunmasıdır. Bu rehberde brütten net tahsil tutarına kadar hesabı örnek tabloyla adım adım gösteriyoruz.

İçindekiler

Serbest meslek makbuzu nasıl kesilir? (kısa cevap)
Serbest meslek makbuzu nedir?
Makbuzda hangi tutarlar bulunur?
Adım adım hesap: örnek makbuz
e-SMM nasıl düzenlenir?
SMM ile fatura arasındaki fark
Sık sorulan sorular

Serbest meslek makbuzu nasıl kesilir?

Kısa cevap Serbest meslek makbuzunda net tahsil edilecek tutar = brüt ücret + hesaplanan KDV − gelir vergisi stopajı formülüyle bulunur. KDV genellikle %20, stopaj (gelir vergisi tevkifatı) %20'dir ve ikisi de brüt ücret üzerinden hesaplanır. Resmî makbuz, GİB e-SMM sistemi üzerinden elektronik düzenlenir.

Makbuz iki karşıt hareketi aynı anda içerir: KDV brüte eklenir (tahsil edilir, sonra devlete ödenir), stopaj ise brütten kesilir (ödemeyi yapan tarafından vergi dairesine yatırılır). Bu yüzden "elime ne geçecek?" sorusunun cevabı ilk bakışta net değildir; formül tam olarak bu iki hareketi birleştirir.

Serbest meslek makbuzu nedir?

Serbest meslek makbuzu (SMM), serbest meslek erbabının (avukat, doktor, diş hekimi, mali müşavir, mimar, mühendis, danışman, sanatçı vb.) verdiği hizmet karşılığında düzenlediği belgedir. Ticari kazançta faturanın gördüğü işi, serbest meslek kazançlarında SMM görür. 2020'den bu yana büyük ölçüde e-Serbest Meslek Makbuzu (e-SMM) olarak elektronik düzenlenir.

Fatura bir mal/hizmet satışını belgelerken, SMM özellikle şahsi mesai, ilmî veya meslekî bilgiye dayanan hizmetleri belgeler. İçerik olarak benzese de vergisel işleyişi farklıdır: SMM'de gelir vergisi stopajı doğrudan makbuz üzerinde görünür.

Makbuzda hangi tutarlar bulunur?

Bir serbest meslek makbuzunda dört temel tutar yer alır:

Brüt ücret (hizmet bedeli): KDV hariç, verdiğiniz hizmetin bedeli. Hesabın matrahıdır.
Hesaplanan KDV: Brüt ücrete uygulanan KDV (2026'da genel oran %20). Brüte eklenir.
Gelir vergisi stopajı (tevkifat): Brüt ücret üzerinden %20. Ödemeyi yapan keser ve vergi dairesine öder.
Net tahsil edilecek tutar: Brüt + KDV − stopaj. Sizin tahsil edeceğiniz tutardır.

Kritik ayrım Tahsil ettiğiniz KDV sizin geliriniz değildir; onu KDV beyannamenizde (indirilecek KDV'nizi düşerek) devlete ödersiniz. Stopaj ise peşin ödenmiş gelir verginizdir; yıllık gelir vergisi beyannamenizde mahsup edilir. Yani makbuzdaki net tahsil tutarının tamamı cebinizde kalmaz.

Adım adım hesap: örnek makbuz

Kısa cevap Brüt 20.000 ₺, KDV %20 = 4.000 ₺, stopaj %20 = 4.000 ₺ ise net tahsil edilecek tutar 20.000 + 4.000 − 4.000 = 20.000 ₺'dir. KDV ve stopaj oranları eşit olduğundan tahsil tutarı brüte eşit çıkar; ancak KDV devlete gideceğinden serbest meslek erbabının fiili kazancı brüt − stopaj = 16.000 ₺'dir.

Aşağıdaki tablo, brüt 20.000 ₺ bir hizmet için makbuzun tam kırılımını gösterir:

Örnek serbest meslek makbuzu — brüt 20.000 ₺, KDV %20, stopaj %20
Kalem	Tutar
Brüt ücret (hizmet bedeli)	20.000,00 ₺
+ Hesaplanan KDV (%20)	4.000,00 ₺
− Gelir vergisi stopajı (%20)	4.000,00 ₺
= Net tahsil edilecek tutar	20.000,00 ₺

Not: Stopaj ve KDV oranları eşit olduğunda net tahsil = brüt olur; bu bir tesadüftür, oranlar farklılaşınca eşitlik bozulur.

Oranların farklı olduğu bir durumu da görelim. Örneğin KDV %20 ama hizmet için indirimli işlem varsayımıyla stopaj yine %20 sabittir; oranlar değişince tabloyu şöyle okursunuz:

Farklı brütlerde net tahsil tutarı (KDV %20, stopaj %20)
Brüt ücret	KDV (%20)	Stopaj (%20)	Net tahsil	Fiili kazanç*
5.000,00 ₺	1.000,00 ₺	1.000,00 ₺	5.000,00 ₺	4.000,00 ₺
10.000,00 ₺	2.000,00 ₺	2.000,00 ₺	10.000,00 ₺	8.000,00 ₺
20.000,00 ₺	4.000,00 ₺	4.000,00 ₺	20.000,00 ₺	16.000,00 ₺
50.000,00 ₺	10.000,00 ₺	10.000,00 ₺	50.000,00 ₺	40.000,00 ₺

*Fiili kazanç = brüt − stopaj (tahsil edilen KDV devlete ödeneceği için kazanç sayılmaz). Stopaj, yıllık gelir vergisinden mahsup edilir.

Makbuz taslağını saniyede oluştur

Belge türünü "Serbest Meslek Makbuzu" seç, kalemleri ve KDV oranını gir; düzeni PDF olarak indir. Resmî kesim için e-SMM kullanılır.

SMM Taslağı Oluştur →

e-SMM nasıl düzenlenir?

Resmî serbest meslek makbuzu bugün büyük ölçüde e-SMM olarak elektronik düzenlenir. Adımlar:

e-SMM'ye geçiş: Serbest meslek erbabı olarak GİB'in e-SMM uygulamasına başvurup dâhil olun.
Hizmet ve brüt ücreti girin: Verdiğiniz hizmeti ve KDV hariç brüt ücreti yazın.
KDV ve stopajı uygulayın: Sistem, brüt üzerinden KDV'yi ekler ve gelir vergisi stopajını hesaplar.
Net tutarı ve makbuzu onaylayın: Net tahsil tutarı oluşur; makbuz GİB portalı veya özel entegratör üzerinden elektronik imzalanır.
Alıcıya iletin: e-SMM elektronik olarak alıcıya gönderilir ve GİB'e raporlanır.

Taslak veya önizleme çıkarmak isterseniz oluşturucuda "Serbest Meslek Makbuzu" türünü seçip kalemleri girebilir, PDF alabilirsiniz. Bu çıktı resmî e-SMM değildir; yalnızca hazırlık ve önizleme amaçlıdır.

SMM ile fatura arasındaki fark nedir?

Serbest meslek makbuzu ile fatura karşılaştırması
Özellik	Serbest meslek makbuzu	Fatura
Kimin belgesi	Serbest meslek erbabı	Tacir / esnaf
Kazanç türü	Serbest meslek kazancı	Ticari kazanç
Gelir vergisi stopajı	Var (%20, makbuzda görünür)	Genelde yok
KDV	Var (genelde %20)	Var
Elektronik hali	e-SMM	e-Fatura / e-Arşiv

Kaynak: Gelir Vergisi Kanunu (serbest meslek kazancı, tevkifat) ve KDV Kanunu (temsili özet).

Sık sorulan sorular

Serbest meslek makbuzu nedir?

Serbest meslek erbabının (avukat, doktor, mali müşavir, danışman vb.) verdiği hizmet karşılığında düzenlediği belgedir; faturanın serbest meslek kazançlarındaki karşılığıdır. Üzerinde brüt ücret, hesaplanan KDV, gelir vergisi stopajı ve net tahsil tutarı yer alır.

Serbest meslek makbuzu nasıl hesaplanır?

Net tahsil edilecek tutar = brüt ücret + hesaplanan KDV − gelir vergisi stopajı. Örnek: brüt 20.000 ₺, KDV %20 = 4.000 ₺, stopaj %20 = 4.000 ₺ → net tahsil 20.000 ₺; fiili kazanç ise brüt − stopaj = 16.000 ₺'dir.

Stopaj oranı kaçtır?

Serbest meslek kazançlarında gelir vergisi tevkifatı (stopaj) genel olarak %20'dir ve brüt ücret üzerinden hesaplanır. Ödemeyi yapan keser, muhtasar beyanname ile öder; tutar yıllık gelir verginizden mahsup edilir.

SMM'de KDV oranı kaçtır?

Serbest meslek hizmetlerinde genel KDV oranı 2026'da %20'dir; bazı hizmetlerde %10 uygulanabilir. KDV brüt (KDV hariç) ücret üzerinden hesaplanıp makbuza eklenir; bazı işlemlerde ayrıca KDV tevkifatı gündeme gelebilir.

Bu araçla resmî SMM kesebilir miyim?

Hayır. Bu araç yalnızca taslak/önizleme üretir. Resmî makbuz için GİB e-SMM sistemine kayıtlı olmanız ve GİB portalı ya da özel entegratör kullanmanız gerekir. Buradaki çıktı bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili rehberler

Kaynak & metodoloji. Bu yazıdaki tanımlar ve hesap; Gelir Vergisi Kanunu (serbest meslek kazancı ve tevkifat) ile KDV Kanunu esaslarına dayanır. Örnekler, net tahsil tutarı = brüt + hesaplanan KDV − gelir vergisi stopajı formülüyle üretilmiştir; oranlar 2026 için genel değerlerdir (KDV %20, serbest meslek stopajı %20). Son güncelleme: 13 Temmuz 2026. Yazı bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz ve güncel oranlar için mali müşavirinizin görüşü esastır.