Üs alma, karekök, küpkök, n. dereceden kök, negatif ve kesirli üs ile köklü sayı sadeleştirmenin nasıl yapıldığı, örneklerle.
Üslü sayı, bir tabanın kendisiyle üs kadar çarpılmasını kısaca yazmanın yoludur: aⁿ = a × a × … × a (n çarpan). Köklü sayı ise üs almanın tersidir: ⁿ√a, n. kuvveti a'ya eşit olan sayıdır. Bu iki kavram a^(1/n) = ⁿ√a eşitliğiyle birbirine bağlıdır. Aşağıdaki hesaplayıcı her ikisini de yapar, ayrıca köklü ifadeyi sadeleştirir ve karışık ifadeleri değerlendirir.
Üs alma nasıl yapılır?
Kısa cevapÜs alma, tabanı üs kadar kez çarpmaktır: aⁿ = a × a × … × a. Örnek: 2⁵ = 2×2×2×2×2 = 32. Özel durumlar: a⁰ = 1 (a≠0), a¹ = a, 1ⁿ = 1. Üslü ifadelerde çarpma üste toplama, bölme üste çıkarma olur: aᵐ·aⁿ = aᵐ⁺ⁿ.
Negatif üs nedir?
Kısa cevapNegatif üs, tabanın çarpma tersini verir: a⁻ⁿ = 1 / aⁿ. Örnek: 2⁻³ = 1/2³ = 1/8 = 0,125. Yani üssün işareti negatifse, sayı paydaya geçer ve küçülür. 0⁻ⁿ tanımsızdır.
Kesirli (rasyonel) üs nedir?
Kısa cevapKesirli üs, kökü ifade eder: a^(1/n) = ⁿ√a ve a^(p/n) = ⁿ√(aᵖ). Örnek: 8^(2/3) = ∛(8²) = ∛64 = 4. "Üs" sekmesinde üssü 2/3 gibi kesir yazarsanız araç köklü biçime çevirir.
Karekök nasıl hesaplanır?
Kısa cevapKarekök (√a), karesi a olan pozitif sayıdır: √a = b ⇔ b² = a. Örnek: √144 = 12. Tam kare değilse sonuç irrasyoneldir; en sade köklü biçim verilir ve ondalık olarak yaklaşılır (√2 ≈ 1,41421).
Küpkök ve n. dereceden kök nasıl bulunur?
Kısa cevapKüpkök (∛a) küpü a olan sayıdır: ∛27 = 3, ∛(−8) = −2. Genel olarak ⁿ√a, n. kuvveti a'ya eşit sayıdır ve a^(1/n)'e eşittir. Örnek: ⁴√16 = 2, ⁵√32 = 2. Çift dereceli kökte radikand negatif olamaz (reel sayılarda), tek dereceli kökte olabilir.
Köklü sayı sadeleştirme (√72 = 6√2)
Kısa cevapKök içindeki sayı asal çarpanlarına ayrılır; kök derecesine bölünebilen tam kuvvetler dışarı çıkar. √72 = √(2³×3²) = √(36×2) = 6√2. Küpkökte üçlü gruplar çıkar: ∛54 = ∛(27×2) = 3∛2. "Sadeleştir" sekmesi bu adımları gösterir.