Kan grubu hesaplama, annenin ve babanın kan grubundan yola çıkarak doğacak (veya doğmuş) çocuğun olası kan gruplarını ve bunların yaklaşık olasılıklarını bulma işlemidir. Kan grubu iki bağımsız sistemle belirlenir: ABO sistemi (A, B, AB, 0) ve Rh faktörü (pozitif/negatif). Her iki özellik de klasik Mendel kalıtımıyla, yani her ebeveynden birer genin (alelin) rastgele aktarılmasıyla çocuğa geçer. Bu araç, tüm olası gen kombinasyonlarını çaprazlayarak (Punnett karesi) sonucu çıkarır.
ABO kan grubu kalıtımı nasıl olur?
- A geni ve B geni baskındır (dominant): tek başına bile fenotipte görünür.
- 0 geni çekiniktir (resesif): yalnızca çift olduğunda (00) görünür. Bu yüzden A0 bir kişi dışarıdan A görünür ama çocuğuna 0 geni aktarabilir.
- A ve B eş baskındır (kodominant): bir arada olduklarında AB grubunu oluştururlar.
İşte bu "gizli 0 geni" nedeniyle iki A grubu ebeveynden 0 grubu bir çocuk doğabilir (A0 × A0 → 00). Aracın sonucu, ebeveynin görünen grubunun (fenotip) altındaki tüm olası genotipleri hesaba katar.
Rh faktörü nasıl kalıtılır ve Rh uyuşmazlığı nedir?
Rh uyuşmazlığı, Rh negatif annenin bağışıklık sisteminin bebeğin Rh pozitif kanına antikor üretmesiyle oluşabilir; günümüzde anti-D (Rhogam) iğnesiyle büyük ölçüde önlenir. Bu araç yalnızca olasılığı gösterir; gebelik takibi için mutlaka hekiminize danışın.