Kümülatif vergi matrahı nedir? Maaş neden düşer
Brüt maaşın hiç değişmedi ama yılın ikinci yarısında elinie geçen para azaldı. Bu bir hata değil, kümülatif vergi matrahının tasarımı gereğidir. Bu yazıda kümülatif matrahın ne olduğunu ve sabit bir maaşın hangi ay, ne kadar düştüğünü 2026 örneğiyle, ay ay gösteriyoruz.
Kümülatif vergi matrahı nedir?
Gelir vergisi artan oranlı tarifeyle alınır: matrah büyüdükçe daha yüksek dilimlere girilir. Ücretlilerde bu "matrah" tek bir ayın değil, Ocak'tan itibaren toplanan tutardır. İşte bu toplama kümülatif matrah denir ve Türkiye bordro sisteminin en çok kafa karıştıran yönüdür.
Maaş neden yıl içinde düşer?
Mantık şu: yılın başında kümülatif matrah küçüktür, bu yüzden düşük dilimdesiniz ve az vergi ödersiniz. Aylar geçtikçe matrah birikir; bir dilim sınırını geçtiğiniz ayda o ayın vergisi sıçrar ve netiniz düşer. Bu düşüş kalıcıdır — yıl sonuna kadar üst dilimde kalırsınız. Ancak Ocak'ta kümülatif matrah sıfırlanır ve döngü baştan başlar; işte bu yüzden her yıl Ocak'ta maaş "birden yükselir".
12 aylık örnek: 40.000 ₺ aylık matrah
Aylık gelir vergisi matrahı 40.000 ₺ olan (yani brütten SGK/işsizlik düştükten sonra 40.000 ₺ kalan) bir ücretliyi ele alalım. Aşağıdaki tablo, kümülatif matrahın nasıl biriktiğini, her ay kesilen gelir vergisini ve vergi sonrası kalan tutarı gösterir. Kırmızı satırlar, bir önceki aya göre netin düştüğü ayları işaretler.
| Ay | Kümülatif matrah | Bu ayki gelir vergisi | Vergi sonrası kalan |
|---|---|---|---|
| Ocak | 40.000 ₺ | 6.000 ₺ | 34.000 ₺ |
| Şubat | 80.000 ₺ | 6.000 ₺ | 34.000 ₺ |
| Mart | 120.000 ₺ | 6.000 ₺ | 34.000 ₺ |
| Nisan | 160.000 ₺ | 6.000 ₺ | 34.000 ₺ |
| Mayıs | 200.000 ₺ | 6.500 ₺ | 33.500 ₺ |
| Haziran | 240.000 ₺ | 8.000 ₺ | 32.000 ₺ |
| Temmuz | 280.000 ₺ | 8.000 ₺ | 32.000 ₺ |
| Ağustos | 320.000 ₺ | 8.000 ₺ | 32.000 ₺ |
| Eylül | 360.000 ₺ | 8.000 ₺ | 32.000 ₺ |
| Ekim | 400.000 ₺ | 8.000 ₺ | 32.000 ₺ |
| Kasım | 440.000 ₺ | 10.800 ₺ | 29.200 ₺ |
| Aralık | 480.000 ₺ | 10.800 ₺ | 29.200 ₺ |
Kaynak: VergiDilimi 2026 kümülatif hesap motoru (GİB ücret tarifesi). "Vergi sonrası kalan" yalnızca gelir vergisi düşülmüş tutardır; damga vergisi ve diğer bordro kalemleri dahil değildir.
Maaşınız hangi ay düşer?
Düşüş ayı, kümülatif matrahınızın dilim sınırını (190.000 ₺ ve 400.000 ₺) hangi ay aştığına bağlıdır. Aylık matrahınız ne kadar yüksekse, sınırlara o kadar erken ulaşırsınız:
- İlk düşüş (%15 → %20): Kümülatif matrah 190.000 ₺'yi aştığı ay. 40.000 ₺ aylık matrahta bu Mayıs'tır (5 × 40.000 = 200.000).
- İkinci düşüş (%20 → %27): Kümülatif matrah 400.000 ₺'yi aştığı ay. Örneğimizde Kasım'dır.
- Aylık matrahınız daha yüksekse (ör. 60.000 ₺) bu geçişler Nisan ve Ağustos gibi çok daha erken aylara kayar.
Kendi maaşınızın hangi ay dilim atladığını görmek için hesaplayıcının "Aylık ücret (kümülatif)" sekmesine aylık matrahınızı girin; araç 12 aylık projeksiyonu çıkarıp geçiş ayını kırmızıyla işaretler. Verginin dilim dilim nasıl hesaplandığını merak ediyorsanız "Gelir Vergisi Nasıl Hesaplanır? Örnekli Anlatım" yazısına, tüm bordro kesintileriyle birlikte net maaş için net maaş hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Maaşınız hangi ay düşecek, görün
Aylık gelir vergisi matrahınızı girin; 12 aylık kümülatif projeksiyon üst dilime geçtiğiniz ayı kırmızıyla gösterir.
Aylık Kümülatif Hesapla →