Gelir vergisi nasıl hesaplanır? Örnekli anlatım
Gelir vergisi, matrahın tamamına tek oran uygulanarak hesaplanmaz. 2026 artan oranlı tarifesinde matrah dilimlere bölünür ve her dilime kendi oranı uygulanır. Bu yazıda 500.000, 750.000 ve 2.000.000 ₺'yi adım adım hesaplayıp marjinal ve efektif oran farkını netleştiriyoruz.
Gelir vergisi nasıl hesaplanır?
Hesabın üç girdisi vardır: gelir tipi, vergi matrahı (indirimler sonrası vergiye esas tutar) ve 2026 tarifesi. Tarifenin tam tablosunu "2026 Gelir Vergisi Dilimleri ve Oranları" yazısında bulabilirsiniz. Şimdi örnekle gidelim.
Adım adım: 500.000 ₺ ücret matrahı
- Gelir tipini belirle. Örneğimiz ücret (maaş) geliri. 500.000 ₺, 1.000.000 ₺'nin altında olduğu için ücret ve ücret dışı sonucu bu tutarda aynı çıkar.
- Matrahı dilimlere böl. İlk 190.000 ₺ → %15 dilimi; sonraki 210.000 ₺ (190.000–400.000) → %20 dilimi; kalan 100.000 ₺ (400.000–500.000) → %27 dilimi.
- Her dilimin vergisini hesapla. 190.000 × %15 = 28.500 ₺; 210.000 × %20 = 42.000 ₺; 100.000 × %27 = 27.000 ₺.
- Dilim vergilerini topla. 28.500 + 42.000 + 27.000 = 97.500 ₺ toplam gelir vergisi.
- Efektif oranı bul. 97.500 ÷ 500.000 = %19,5. İçinde bulunulan (marjinal) dilim ise %27'dir.
Aynı sonuç, hesaplayıcıya 500.000 girilerek doğrulanabilir; araç dilim dilim dökümü de gösterir.
Kısayol: dilim üstü kümülatif vergiyle tek satır
Daha fazla örnek: 750.000 ve 2.000.000 ₺
750.000 ₺ ücret matrahı: 70.500 + (750.000 − 400.000) × %27 = 70.500 + 94.500 = 165.000 ₺. Efektif oran %22, marjinal dilim %27.
2.000.000 ₺ ücret matrahı: Bu tutar %35 dilimine girer. 1.500.000 ₺'ye kadar birikmiş vergi 367.500 ₺'dir; üzeri %35'tir: 367.500 + (2.000.000 − 1.500.000) × %35 = 367.500 + 175.000 = 542.500 ₺. Efektif oran %27,13.
| Vergi matrahı | Gelir vergisi | Efektif oran | Marjinal dilim |
|---|---|---|---|
| 500.000 ₺ | 97.500 ₺ | %19,50 | %27 |
| 750.000 ₺ | 165.000 ₺ | %22,00 | %27 |
| 1.500.000 ₺ | 367.500 ₺ | %24,50 | %27 |
| 2.000.000 ₺ | 542.500 ₺ | %27,13 | %35 |
Kaynak: VergiDilimi 2026 hesap motoru (GİB ücret tarifesi).
Marjinal oran vs efektif oran
Bu ayrım pratik önem taşır: "üst dilime girdim, artık tüm gelirim %27 vergilenir" korkusu yersizdir. Marjinal oran yalnızca ek kazanca uygulanır; toplam geliriniz hâlâ çok daha düşük efektif oranla vergilenir. Zamda da bakılması gereken, ek gelirin marjinal orandan sonra elinize ne bıraktığıdır.
Kendi matrahını dilim dilim hesapla
Matrahını gir; araç toplam vergiyi, efektif oranı ve dilim dilim dökümü anında çıkarsın. Ücret / ücret dışı ayrımı dahil.
Gelir Vergisi Hesapla →