Hesaplama Yayın: 13 Temmuz 2026 7 dk okuma

Gelir vergisi nasıl hesaplanır? Örnekli anlatım

Gelir vergisi, matrahın tamamına tek oran uygulanarak hesaplanmaz. 2026 artan oranlı tarifesinde matrah dilimlere bölünür ve her dilime kendi oranı uygulanır. Bu yazıda 500.000, 750.000 ve 2.000.000 ₺'yi adım adım hesaplayıp marjinal ve efektif oran farkını netleştiriyoruz.

Gelir vergisi nasıl hesaplanır?

Kısa cevap Gelir vergisi artan oranlı tarifeyle hesaplanır: matrahın her dilime düşen kısmına o dilimin oranı uygulanır ve çıkanlar toplanır. 2026 ücrette 190.000 ₺'ye kadar %15, 190.000–400.000 %20, 400.000–1.500.000 %27. Örneğin 500.000 ₺ matrahta toplam vergi 97.500 ₺, efektif oran %19,5'tir.

Hesabın üç girdisi vardır: gelir tipi, vergi matrahı (indirimler sonrası vergiye esas tutar) ve 2026 tarifesi. Tarifenin tam tablosunu "2026 Gelir Vergisi Dilimleri ve Oranları" yazısında bulabilirsiniz. Şimdi örnekle gidelim.

Adım adım: 500.000 ₺ ücret matrahı

  1. Gelir tipini belirle. Örneğimiz ücret (maaş) geliri. 500.000 ₺, 1.000.000 ₺'nin altında olduğu için ücret ve ücret dışı sonucu bu tutarda aynı çıkar.
  2. Matrahı dilimlere böl. İlk 190.000 ₺ → %15 dilimi; sonraki 210.000 ₺ (190.000–400.000) → %20 dilimi; kalan 100.000 ₺ (400.000–500.000) → %27 dilimi.
  3. Her dilimin vergisini hesapla. 190.000 × %15 = 28.500 ₺; 210.000 × %20 = 42.000 ₺; 100.000 × %27 = 27.000 ₺.
  4. Dilim vergilerini topla. 28.500 + 42.000 + 27.000 = 97.500 ₺ toplam gelir vergisi.
  5. Efektif oranı bul. 97.500 ÷ 500.000 = %19,5. İçinde bulunulan (marjinal) dilim ise %27'dir.

Aynı sonuç, hesaplayıcıya 500.000 girilerek doğrulanabilir; araç dilim dilim dökümü de gösterir.

Kısayol: dilim üstü kümülatif vergiyle tek satır

Her dilimi tek tek toplamak yerine "dilim üstü kümülatif vergi" tabanını kullanabilirsiniz. Ücret gelirinde 400.000 ₺'ye kadar birikmiş vergi 70.500 ₺'dir. O halde 400.000–1.500.000 arası bir matrahta: vergi = 70.500 + (matrah − 400.000) × %27. 500.000 için: 70.500 + 100.000 × %27 = 97.500 ₺. Adım adım hesapla birebir aynı.

Daha fazla örnek: 750.000 ve 2.000.000 ₺

750.000 ₺ ücret matrahı: 70.500 + (750.000 − 400.000) × %27 = 70.500 + 94.500 = 165.000 ₺. Efektif oran %22, marjinal dilim %27.

2.000.000 ₺ ücret matrahı: Bu tutar %35 dilimine girer. 1.500.000 ₺'ye kadar birikmiş vergi 367.500 ₺'dir; üzeri %35'tir: 367.500 + (2.000.000 − 1.500.000) × %35 = 367.500 + 175.000 = 542.500 ₺. Efektif oran %27,13.

2026 örnek matrahlar → gelir vergisi (ücret geliri)
Vergi matrahıGelir vergisiEfektif oranMarjinal dilim
500.000 ₺97.500 ₺%19,50%27
750.000 ₺165.000 ₺%22,00%27
1.500.000 ₺367.500 ₺%24,50%27
2.000.000 ₺542.500 ₺%27,13%35

Kaynak: VergiDilimi 2026 hesap motoru (GİB ücret tarifesi).

Ücret dışı farkı Aynı 2.000.000 ₺ matrah ücret dışı gelir olsaydı vergi 582.500 ₺ olurdu; çünkü %35 dilimi 1.000.000 ₺'de başlar (1.500.000'de değil). Aradaki 40.000 ₺ fark, dilim sınırı kaymasından doğar.

Marjinal oran vs efektif oran

Kısa cevap Marjinal oran, matrahın son (en üst) kısmına uygulanan dilim oranıdır — "hangi dilimdeyim" sorusunun cevabı. Efektif oran ise toplam verginin matraha bölünmesiyle bulunan gerçek ortalama yüktür. 500.000 ₺'de marjinal %27 iken efektif yalnızca %19,5'tir.

Bu ayrım pratik önem taşır: "üst dilime girdim, artık tüm gelirim %27 vergilenir" korkusu yersizdir. Marjinal oran yalnızca ek kazanca uygulanır; toplam geliriniz hâlâ çok daha düşük efektif oranla vergilenir. Zamda da bakılması gereken, ek gelirin marjinal orandan sonra elinize ne bıraktığıdır.

Kendi matrahını dilim dilim hesapla

Matrahını gir; araç toplam vergiyi, efektif oranı ve dilim dilim dökümü anında çıkarsın. Ücret / ücret dışı ayrımı dahil.

Gelir Vergisi Hesapla →

Sık sorulan sorular

500.000 TL gelir vergisi ne kadar?
2026 tarifesiyle 97.500 ₺ (ücret ve ücret dışı için aynı, çünkü matrah 1.000.000 ₺'nin altında). İlk 190.000 için 28.500, sonraki 210.000 için 42.000, kalan 100.000 için 27.000 ₺. Efektif oran %19,5, marjinal dilim %27.
Matrahın tamamına %27 mi uygulanır?
Hayır. Yalnızca 400.000 ₺'yi aşan kısma %27 uygulanır. Alt dilimler kendi oranlarında (%15 ve %20) kalır. Bu yüzden efektif oran her zaman marjinal orandan düşüktür.
Gelir vergisi matrahı neyi ifade eder?
İndirimler (SGK/işsizlik primi, varsa engellilik indirimi, BES vb.) düşüldükten sonra vergiye esas kalan tutardır. Tarife bu matraha uygulanır; brüt gelirin kendisine değil.
Ücret ve ücret dışı gelirde sonuç ne zaman farklılaşır?
Matrah 1.000.000 ₺'yi aştığında. Bu noktada ücret dışı gelir %35 dilimine girerken ücret geliri hâlâ %27'dedir. Altındaki matrahlarda iki tip için vergi aynıdır.

İlgili rehberler

Metodoloji & kaynaklar. Örneklerdeki rakamlar VergiDilimi'nin açık 2026 hesap motoruyla üretilmiştir: her dilime kendi oranı uygulanıp toplanır. Kaynak: GİB 2026 gelir vergisi tarifesi (193 sayılı GVK md. 103). Veriler 2026 vergilendirme yılı içindir ve yıllık güncellenir. Son güncelleme: 13 Temmuz 2026. Bilgilendirme amaçlıdır; resmî beyan için GİB ve mali müşavirinizin hesabı esastır.