URL encode (percent-encoding / yüzde kodlama), bir URL'de doğrudan kullanılamayan karakterleri (boşluk, Türkçe harfler, & ? # gibi ayrılmış simgeler, emoji) %XX biçimine çevirme işlemidir. Bu sayede metin, URL'nin yapısını bozmadan bir adrese veya parametreye güvenle eklenebilir.

Temel kavram Yayın: 17 Temmuz 2026 6 dk okuma

URL Encode (URL Kodlama) Nedir?

Q: Hangi karakterler URL'de kodlanmaya ihtiyaç duyar?

Boşluk, Türkçe harfler (ç ğ ı ö ş ü), emoji ve URL yapısında özel anlamı olan ayrılmış (reserved) karakterler (& = ? # % + / : ,) kodlanır. Sadece İngilizce harfler, rakamlar ve - _ . ~ karakterleri (unreserved) her zaman kodlamadan güvenle kullanılabilir.

Q: URL encode ile URL decode arasındaki fark nedir?

URL encode, okunabilir metni %XX biçimine çevirir; URL decode ise tam tersini yapıp %XX kodlu metni orijinal haline döndürür. JavaScript'te encodeURIComponent()/encodeURI() encode, decodeURIComponent()/decodeURI() ise decode içindir.

Q: Türkçe karakterler URL encode'da neden 6 karaktere çıkıyor?

Tarayıcılar URL'lerde UTF-8 kodlamasını kullanır. ş, ğ, ı gibi Türkçe karakterler UTF-8'de 2 bayt tutar; her bayt ayrı bir %XX grubuna dönüştüğü için tek bir harf 6 karakterlik bir koda (örn. ş → %C5%9F) çıkar.

Q: URL encode yapmazsam ne olur?

Kodlanmamış boşluk veya özel karakter içeren bir URL tarayıcı, sunucu veya API tarafından yanlış ayrıştırılabilir; adres kesilebilir, parametre değeri bozulabilir veya istek tamamen hataya düşebilir. Özellikle & ve = karakterleri bir query değerinin içinde kodlanmazsa parametre sınırları karışır.

Bir arama kutusuna Türkçe bir kelime yazıp adres çubuğuna baktığınızda "%C4%B1" gibi tuhaf karakterler görmüşsünüzdür. Bu, tesadüf değil; URL encode denen ve her tarayıcının otomatik yaptığı bir dönüşümdür. Bu rehberde URL encode'un ne olduğunu, hangi karakterlerin neden kodlandığını ve nerelerde kullanıldığını örneklerle açıklıyoruz.

İçindekiler

URL encode nedir? (kısa cevap)
URL'de neden bazı karakterler sorun çıkarır?
Percent-encoding nasıl çalışır? (UTF-8 baytları)
Hangi karakterler ayrılmış, hangileri güvenli?
URL encode ne zaman kullanılır?
Sık sorulan sorular

URL encode nedir?

Kısa cevap URL encode (percent-encoding / yüzde kodlama), bir URL'de doğrudan kullanılamayan karakterleri — boşluk, Türkçe harfler, emoji, & ? # % gibi ayrılmış simgeler — tarayıcıların ve sunucuların güvenle anlayacağı %XX biçimine çevirme işlemidir. Örneğin boşluk %20, "ş" harfi ise %C5%9F olur.

Bir URL yalnızca sınırlı bir karakter kümesini (İngilizce harfler, rakamlar ve birkaç sembol) doğrudan taşıyabilir. Diğer her karakter, adresin yapısını bozmadan taşınabilmesi için önce kodlanmalıdır. Kendi metninizi hemen görmek isterseniz encode aracını kullanabilirsiniz.

URL'de neden bazı karakterler sorun çıkarır?

Kısa cevap Çünkü & = ? # / gibi karakterlerin URL yapısında özel bir anlamı vardır (parametre ayırma, çapa belirleme vb.). Bu karakterler kodlanmadan bir değerin İÇİNE konursa, tarayıcı veya sunucu bunları veri değil, yapı parçası sanır ve adres yanlış ayrıştırılır.

Örneğin bir arama kutusuna tatlı & tuzlu yazıp bunu kodlamadan bir query parametresine eklerseniz, sunucu & işaretini yeni bir parametrenin başlangıcı sanır ve arama teriminiz ikiye bölünür. Aynı şekilde bir dosya adında boşluk varsa, kodlanmamış boşluk URL'yi orada keser. Bu yüzden her özel karakter, kodlanmadan bir URL'ye güvenle konamaz.

Örnek sorun: https://ornek.com/ara?q=tatlı & tuzlu — kodlanmamış bu adres, &'den sonrasını "tuzlu" adında ayrı (ve anlamsız) bir parametre gibi işler; asıl aranan "tatlı & tuzlu" ifadesi kaybolur.

Percent-encoding nasıl çalışır? (UTF-8 baytları)

Kısa cevap Kodlanacak karakter önce UTF-8 baytlarına çevrilir, sonra her bayt ayrı ayrı % işareti ve iki basamaklı onaltılık (hex) sayı olarak yazılır. Tek baytlık bir karakter (örn. boşluk) tek bir %XX üretirken, çok baytlık bir Türkçe harf veya emoji birden fazla %XX grubuna dönüşür.

Bu, neden bazı harflerin uzun kodlara çıktığını açıklar. İngilizce alfabede olmayan her karakter UTF-8'de birden fazla bayt kaplar; her bayt ayrı bir yüzde-grubu üretir:

Karakterden percent-encoding'e dönüşüm örnekleri
Karakter	UTF-8 bayt sayısı	Kodlanmış hali
(boşluk)	1 bayt	`%20`
a, 5, -	kodlanmaz	değişmez
ş (Türkçe ş)	2 bayt	`%C5%9F`
ğ (Türkçe ğ)	2 bayt	`%C4%9F`
€ (euro işareti)	3 bayt	`%E2%82%AC`
🚀 (emoji)	4 bayt	`%F0%9F%9A%80`

Kaynak: UTF-8 karakter kodlama standardı (RFC 3629) + RFC 3986 percent-encoding kuralları.

Pratik ipucu Bu dönüşümü elle hesaplamaya gerek yok. encodeURIComponent("ş") yazıp çalıştırmanız yeterli — tarayıcı UTF-8 ve yüzde kodlamasını otomatik yapar. Kendi metninizi bu araçta test edebilirsiniz.

Hangi karakterler ayrılmış (reserved), hangileri güvenli (unreserved)?

Kısa cevap RFC 3986'ya göre unreserved (güvenli) karakterler — İngilizce harfler, rakamlar, - _ . ~ — asla kodlanmaz. Reserved (ayrılmış) karakterler — : / ? # [ ] @ ! $ & ' ( ) * + , ; = — URL yapısında özel anlam taşıdığından, bir değerin İÇİNDE kullanılacaklarsa kodlanmalıdır.

RFC 3986 karakter sınıfları (özet)
Sınıf	Karakterler	Bir değer içinde kodlanır mı?
Unreserved	`A-Z a-z 0-9 - _ . ~`	Hayır, hiçbir zaman
Reserved	`: / ? # & = + , ;`	Evet, bir parametre değeriyse
Diğer her şey	Boşluk, Türkçe harf, emoji, `"`, `<`, `%`	Evet, her zaman

Kendi metnini şimdi kodla

Türkçe karakter, emoji veya özel simge içeren metnini yapıştır; encodeURIComponent veya encodeURI ile anında kodla.

URL Encode Aracını Aç →

URL encode ne zaman kullanılır?

Kısa cevap URL encode; query parametresi değerlerinde, form gönderiminde, arama sorgularında, API isteklerinde ve dosya/kaynak adlarında her karakterin doğru taşınmasını garanti etmek için kullanılır. Encode edilmemiş bir değer, URL'yi bozabilir veya isteği hatalı sonuçlandırabilir.

Query parametre değeri: Arama kutusundan gelen serbest metni (?q=...) URL'ye eklerken.
Form gönderimi: HTML formlarının varsayılan biçiminde her alan encode edilir; boşluk genelde + olur.
API istekleri: REST API'lere path/query parametresi olarak dinamik değer (kullanıcı adı, e-posta) gönderirken.
Paylaşılabilir bağlantılar: Bir filtre veya arama terimini URL'de saklayıp paylaşılabilir hale getirirken.
Yönlendirme (redirect) URL'leri: Bir sayfanın "geri dönüş adresi" query parametresi olarak taşınırken.

Encode edilmiş bir metni geri okunabilir hale getirmek için ise tersi işlem olan URL decode kullanılır. İki fonksiyon arasındaki en sık karıştırılan ayrımı — encodeURIComponent ile encodeURI farkını — bir sonraki rehberde detaylı inceliyoruz.

Sık sorulan sorular

URL encode nedir?

URL encode (percent-encoding), bir URL'de doğrudan kullanılamayan karakterleri (boşluk, Türkçe harf, emoji, ayrılmış simgeler) %XX biçimine çevirme işlemidir. Bu sayede metin, URL'nin yapısını bozmadan bir adrese veya parametreye güvenle eklenebilir.

Hangi karakterler URL'de kodlanmaya ihtiyaç duyar?

Boşluk, Türkçe harfler, emoji ve & = ? # % + / : , gibi ayrılmış (reserved) karakterler kodlanır. Sadece İngilizce harfler, rakamlar ve - _ . ~ karakterleri (unreserved) her zaman kodlamadan güvenle kullanılabilir.

URL encode ile URL decode arasındaki fark nedir?

URL encode okunabilir metni %XX biçimine çevirir; URL decode ise tam tersini yaparak kodlu metni orijinal haline döndürür. JavaScript'te encode için encodeURIComponent()/encodeURI(), decode için decodeURIComponent()/decodeURI() kullanılır.

Türkçe karakterler URL encode'da neden 6 karaktere çıkıyor?

Tarayıcılar URL'lerde UTF-8 kullanır; ş, ğ, ı gibi harfler UTF-8'de 2 bayt tutar ve her bayt ayrı bir %XX grubu ürettiğinden tek harf 6 karaktere (örn. ş → %C5%9F) çıkar.

URL encode yapmazsam ne olur?

Kodlanmamış boşluk veya özel karakter içeren bir URL yanlış ayrıştırılabilir; adres kesilebilir, parametre değeri bozulabilir veya istek hataya düşebilir. Özellikle & ve = bir değerin içinde kodlanmazsa parametre sınırları karışır.

İlgili rehberler

Metodoloji & kaynaklar. Bu yazıdaki kod örnekleri ve %XX karşılıkları, tarayıcının yerleşik encodeURIComponent()/encodeURI() fonksiyonları çalıştırılarak doğrulanmıştır. Kaynaklar: RFC 3986 · RFC 3629 (UTF-8) · WHATWG URL Standardı · MDN Web Docs. Son güncelleme: 17 Temmuz 2026. Bilgilendirme amaçlıdır; üretim kodunuzda kullanmadan önce kendi ortamınızda test edin.