🧰 BirAraçtaTüm Araçlar →
İkilik · Sekizlik · Onluk · Onaltılık · 2-36 Taban

Sayı tabanı çevirici

İkilik, sekizlik, onluk, onaltılık ve 2'den 36'ya kadar herhangi iki taban arasında anında dönüşüm. Aynı anda 4 tabanı gösterir, adım adım bölme/çarpma yöntemini, bit gruplamayı (nibble/byte), negatif ve ondalıklı sayıları destekler.

Kısa cevapSayı tabanı çevirici, bir sayıyı bir taban sisteminden (ör. ikilik-2) başka bir taban sistemine (ör. onaltılık-16) dönüştürür. Bu araç 2 ile 36 arasındaki her tabanı destekler; girdiğiniz sayıyı aynı anda ikilik, sekizlik, onluk ve onaltılık olarak gösterir, bölme/çarpma yöntemiyle adım adım çözümü, bit gruplamasını, negatif ve ondalık kısmı ve ikinin tümleyenini (two's complement) hesaplar.

42 (10) = 101010 (2) 255 (10) = FF (16) Taban 2-36 destekli Adım adım + bit gruplama Güncelleme: 14 Tem 2026
Negatif için başa "-", ondalık kısım için "." kullanın (ör. -1a.4f, taban 16 için). Harfler büyük/küçük fark etmez.
Her kutuya tıklayarak biti değiştirin (0↔1). En anlamlı bit (MSB, en solda) 1 ise ikinin tümleyeni yorumunda sayı negatiftir.
"Kod → Metin" modunda kodları boşlukla ayırarak yazın (ör. 4d 65 72 — onaltılık tabanda).
⚙️ Gelişmiş ayarlar — ondalık hassasiyet, büyük harf, adım gösterimi
Onaltılık büyük harfA-F yerine a-f için kapatın
Adım adım çözümü gösterBölme/çarpma yöntemi detayları
42 (onluk) → ikilik
255 (onluk) → onaltılık
2 – 36Desteklenen taban aralığı
∞Basamak sınırı yok (BigInt)
⚙️ Doğruluk & prototip notu: Tüm hesaplamalar JavaScript'in sınırsız hassasiyetli BigInt aritmetiğiyle yapılır; çok büyük tam sayılarda bile yuvarlama hatası oluşmaz. Kesirli (ondalık) kısımlar, gelişmiş ayarlardan seçtiğiniz basamak sayısına kadar hesaplanır — bazı kesirler hedef tabanda periyodik (sonsuz) olabilir. İkinin tümleyeni (bit tıkla sekmesi) seçilen sabit bit genişliğine (8/16/32/64) göre hesaplanır.

Sayı tabanı çevirme nedir, nasıl yapılır?

İkilik, sekizlik, onluk, onaltılık ve genel taban dönüşümlerinin adım adım açıklaması; bölme/çarpma yöntemi ve bit gruplama mantığı.

Sayı tabanı (radix), bir sayı sisteminde kaç farklı rakamın kullanıldığını belirtir. Günlük hayatta kullandığımız onluk (decimal, taban-10) sistemde 0-9 arası 10 rakam vardır. Bilgisayarlar ise donanımda yalnızca iki durumu (açık/kapalı) ayırt edebildiği için ikilik (binary, taban-2) sistemi kullanır; sekizlik (oktal, taban-8) ve onaltılık (hexadecimal, taban-16) ise ikilik sayıları kısa yazmak için birer "kısayol" görevi görür (her oktal basamak 3 bite, her hex basamak 4 bite karşılık gelir).

Ondalık sayı ikiliğe nasıl çevrilir? (bölme yöntemi)

Kısa cevapSayı hedef tabana (ör. 2) sürekli bölünür; her adımda kalan not edilir. Bölüm 0 olana kadar devam edilir; kalanlar ters sırada okunduğunda sonuç elde edilir. Örnek: 42 ÷ 2 = 21 kalan 0; 21 ÷ 2 = 10 kalan 1; 10 ÷ 2 = 5 kalan 0; 5 ÷ 2 = 2 kalan 1; 2 ÷ 2 = 1 kalan 0; 1 ÷ 2 = 0 kalan 1 → tersten okunursa 101010.

Bu araçtaki "Çevir" sekmesi bu adımları otomatik olarak listeler; büyük sayılarda bile (BigInt sayesinde) hassasiyet kaybı olmaz.

İkilik sayı ondalığa nasıl çevrilir? (basamak ağırlığı yöntemi)

Kısa cevapHer basamak, sağdan sola 2'nin artan kuvvetleriyle (2⁰, 2¹, 2², ...) çarpılır ve toplanır. Örnek: 101010(2) = 1×32 + 0×16 + 1×8 + 0×4 + 1×2 + 0×1 = 32+8+2 = 42(10). Aynı yöntem herhangi bir taban için geçerlidir; taban yerine hedef tabanın kuvvetleri kullanılır.

Bit gruplama (nibble / byte) nedir, neden önemli?

İkilik sayılar uzun olduğundan okunabilirlik için 4'erli (nibble) veya 8'erli (byte) gruplara ayrılır. Örneğin 11111111 yerine 1111 1111 yazmak, bunun tek bir bayt (8 bit) olduğunu görsel olarak netleştirir. Bu araç her sonucu otomatik olarak hem nibble hem byte gruplu gösterir.

Negatif ve ondalıklı sayılar farklı tabanlara nasıl çevrilir?

Kısa cevapMatematiksel gösterimde negatif sayı başına "-" konur ve mutlak değeri normal şekilde çevrilir. Ondalık (kesirli) kısım ise hedef tabanla sürekli çarpılarak çevrilir: her çarpımın tam kısmı bir basamak olur. Bilgisayarların donanım gösterimi içinse sabit bit genişliğinde ikinin tümleyeni kullanılır — bu araçtaki "Bit Tıkla" sekmesinde bulabilirsiniz.

Örnek dönüşüm tablosu

Sık kullanılan sayıların dört tabandaki karşılığı
OnlukİkilikSekizlikOnaltılık

Popüler taban dönüşümleri

Sık aranan dönüşümlere doğrudan bağlantı — tıklayınca hesaplayıcı otomatik dolar ve hesaplar.

İlgili mini araçlar: renk, bit genişliği & eşlik biti

Sayı tabanlarıyla ilgili sık kullanılan üç ek hesaplama — hepsi anında ve tarayıcıda.

🎨Onaltılık → Renk
Hex renk kodunu (3 veya 6 hane) RGB decimal değerlerine çevirir ve önizler.
📏Kaç bit gerekir?
Bir ondalık sayıyı saklamak için gereken minimum işaretsiz/işaretli bit sayısı.
🧮Eşlik (parity) biti
Sayının ikilik karşılığındaki 1 sayısına göre çift/tek eşlik bitini hesaplar.

Referans tabloları & pratik bilgiler

Alıntılanabilir, hesaplayıcı motoruyla üretilmiş referans tablolar: 0-32 taban tablosu, 2'nin kuvvetleri, ASCII tablosu ve programlama önekleri.

0'dan 32'ye kadar ikilik / sekizlik / onaltılık karşılıklar
OnlukİkilikSekizlikOnaltılık

Bu araç motoruyla anlık üretilmiştir; matematiksel pozisyonel sayı sistemleri değişmediği için evergreen bir referanstır.

2'nin kuvvetleri (bit genişliği hesaplarında sık kullanılır)
ÜsDeğer (onluk)Onaltılık

2⁸=256 (bayt sınırı), 2¹⁶=65.536 (16-bit sınırı), 2³²≈4,29 milyar (32-bit sınırı) — bit genişliği ve taşma (overflow) hesaplarında referans alınır.

Yazdırılabilir ASCII karakterleri (32-126)
KarakterOnlukOnaltılıkSekizlikİkilik

ASCII standardı 1963'ten beri değişmez; kod 32 boşluk karakteridir. "Metin ↔ Bayt" sekmesiyle tam metinler de dönüştürülebilir.

Programlama dillerinde taban önekleri (literal prefix)
TabanÖnekÖrnek
İkilik (2)0b0b101010
Sekizlik (8)0o (bazı dillerde yalnız 0)0o52
Onaltılık (16)0x0x2A
CSS renk (16, 6 hane)##2A2A2A

Bu önekler kaynak koda yazılan sabit sayı değerlerinin (literal) hangi tabanda olduğunu derleyiciye/yorumlayıcıya bildirir.

Sayı tabanı terimleri sözlüğü

Taban dönüşümlerinde geçen temel kavramların kısa tanımları.

Taban (radix)Bir sayı sisteminde kullanılan farklı rakam sayısı. Onluk sistemde 10, ikilik sistemde 2.
Basamak (digit)Bir sayıdaki tek bir rakam; konumuna göre bir "yer değeri" (taban üssü) taşır.
Bitİkilik sistemde tek bir basamak; 0 veya 1 değerini alır. "Binary digit" kısaltmasıdır.
Nibble4 bitlik grup; tam olarak bir onaltılık basamağa karşılık gelir (0-F).
Bayt (byte)8 bitlik grup; bilgisayar belleğinde temel veri birimidir (0-255 değer aralığı).
MSB / LSBEn anlamlı bit (most significant bit, en sol) ve en az anlamlı bit (least significant bit, en sağ).
İkinin tümleyeniNegatif sayıları sabit bit genişliğinde saklamak için kullanılan yöntem: bitler tersine çevrilip 1 eklenir.
İşaretli / işaretsiz tam sayıİşaretsiz (unsigned) yalnız pozitif değer tutar; işaretli (signed) MSB'yi işaret biti olarak kullanır.
Taşma (overflow)Bir sayının, ayrılan bit genişliğine sığmayacak kadar büyük/küçük olması durumu.
ASCIIHarf, rakam ve sembolleri 0-127 arası tam sayı kodlarıyla temsil eden eski ve evrensel standart.
Unicode kod noktasıHer karaktere (emoji dahil) atanan benzersiz tam sayı; ASCII'nin genişletilmiş hâlidir.
Eşlik (parity) bitiVeri bütünlüğünü kontrol için eklenen ekstra bit; 1'lerin sayısını çift veya tek yapar.

Derinlemesine rehberler

Sayı tabanlarıyla ilgili en çok merak edilen konulara ayrıntılı yanıtlar.

255 hangi sayı tabanında ne olur? (renk kodlarında neden önemli)

255 sayısı ikilik tabanda 11111111 (8 bit, tek bayt), sekizlik tabanda 377, onaltılık tabanda ise FF'dir. Bir baytın alabileceği en yüksek işaretsiz değer olduğu için 255, bilgisayar biliminde sıkça karşılaşılan bir sınır değerdir.

Web renk kodlarında (#RRGGBB) her renk kanalı (kırmızı, yeşil, mavi) 0-255 arası, yani tam olarak 8 bit ile ifade edilir; bu yüzden #FFFFFF beyazı, #000000 siyahı temsil eder. Yukarıdaki "Onaltılık → Renk" mini aracıyla herhangi bir hex rengi RGB'ye çevirebilirsiniz.

Bilgisayarlar neden ikilik (binary) sistem kullanır?

Bilgisayarların temel yapı taşı olan transistörler, elektriksel olarak yalnızca iki kararlı durumu güvenilir biçimde ayırt edebilir: akım var (1) veya yok (0). On farklı gerilim seviyesini (onluk sistem için) kararlı biçimde ayırt etmek elektriksel gürültüye karşı çok daha kırılgan olurdu.

Bu yüzden tüm veriler (sayılar, metinler, görseller, sesler) donanım seviyesinde ikilik olarak saklanır; onaltılık ve sekizlik gösterimler ise yalnızca bu ikilik veriyi insan için okunabilir kılan kısayollardır — gerçek donanım hep ikiliktir.

Negatif sayılar bilgisayarda nasıl saklanır? (ikinin tümleyeni)

Bilgisayarlar negatif sayıları ikinin tümleyeni (two's complement) yöntemiyle saklar: pozitif sayının bitleri tersine çevrilir (NOT) ve sonuca 1 eklenir. Örneğin 8 bitte +5 = 00000101 ise, -5 = 11111011'dir (00000101 tersi 11111010, +1 = 11111011).

Bu yöntemin avantajı, toplama ve çıkarma işlemlerinin işaretten bağımsız aynı devrelerle yapılabilmesidir. En anlamlı bit (MSB) 1 ise sayı negatiftir. Yukarıdaki "Bit Tıkla" sekmesinde genişliği seçip bitlere tıklayarak veya ondalık değer girerek bu dönüşümü canlı görebilirsiniz.

Bu hesaplayıcıyı sitene ekle

Aşağıdaki kodu kendi sitene yapıştırarak sayı tabanı çeviriciyi ücretsiz gömebilirsin.

<iframe src="https://biraracta.com/sayi-tabani-cevirici/?mod=cevir&kb=10&hb=2&d=42"
  width="100%" height="720" style="border:0;border-radius:14px"
  title="Sayı Tabanı Çevirici" loading="lazy"></iframe>

Sık sorulan sorular

İkilik sayı sistemi nedir?
İkilik (binary) sayı sistemi, yalnızca 0 ve 1 rakamlarını kullanan taban-2 sayı sistemidir. Bilgisayarlar verileri elektronik anahtarların açık/kapalı durumlarıyla temsil ettiği için ikilik sistem kullanır. Her basamak, sağdan sola 2'nin artan kuvvetlerini (2⁰, 2¹, 2²...) temsil eder. Örneğin 1010(2) = 8+2 = 10(10)'dur.
Onaltılık (hexadecimal) nedir?
Onaltılık (hex) taban-16 bir sistemdir; 0-9 rakamlarının yanında 10-15 değerlerini A-F harfleriyle gösterir. Her onaltılık basamak tam olarak 4 bite karşılık geldiği için, uzun ikilik sayıları kısa yazmak amacıyla programlamada ve renk kodlarında (#FF5733) yaygın kullanılır.
Binary decimal çevirme nasıl yapılır?
Ondalıktan ikiliğe çevirmek için sayı sürekli 2'ye bölünür, kalanlar not edilir ve ters sırada okunur. İkilikten ondalığa çevirmek içinse her basamak, konumuna göre 2'nin kuvvetiyle çarpılıp toplanır. Bu araçta "Çevir" sekmesinde her iki yön de adım adım gösterilir.
Hex to decimal (onaltılıktan onluğa) çevirme nasıl yapılır?
Her basamak, sağdan sola 16'nın artan kuvvetleriyle (16⁰, 16¹, 16²...) çarpılıp toplanır; harf basamaklar (A-F) 10-15 değerine karşılık gelir. Örneğin FF(16) = 15×16 + 15 = 255(10). Ters yönde sayı sürekli 16'ya bölünür, kalanlar ters sırada okunur.
Sayı tabanı dönüşümü nedir, kaç taban vardır?
Sayı tabanı (radix), bir sistemde kaç farklı rakamın kullanıldığını ifade eder. Matematiksel olarak 2'den 36'ya kadar herhangi bir taban tanımlanabilir (36'dan sonra Latin harfleri yetersiz kalır). En yaygınları ikilik (2), sekizlik (8), onluk (10) ve onaltılıktır (16).
2 tabanından 10 tabanına nasıl geçilir?
2 (ikilik) tabanından 10 (onluk) tabanına geçmek için her basamak, sağdan başlayarak 2'nin 0,1,2,3... kuvvetleriyle çarpılır ve toplanır. Örnek: 11001(2) = 16+8+1 = 25(10). "Çevir" sekmesinde kaynak tabanı 2, hedef tabanı 10 seçip sayıyı yazmanız yeterlidir.
Negatif sayılar ikilik sistemde nasıl yazılır? İkinin tümleyeni nedir?
Matematiksel gösterimde negatif ikilik sayı başına "-" eklenir. Donanımda kullanılan yöntem ise ikinin tümleyenidir: sabit bit genişliğinde bitler tersine çevrilip 1 eklenir; MSB 1 ise sayı negatiftir. "Bit Tıkla" sekmesi seçilen genişlikte hem işaretsiz hem işaretli değeri anında gösterir.
Ondalıklı (kesirli) sayılar farklı tabanlara nasıl çevrilir?
Kesirli kısım, hedef tabanla sürekli çarpılarak çevrilir: her çarpımın tam kısmı bir basamak olur, kalan kesir tekrar çarpılır. Bazı kesirler hedef tabanda sonsuz (periyodik) basamaklı olabilir; bu araç "Gelişmiş ayarlar"dan seçtiğiniz basamak sayısına kadar hassas sonuç verir.

Metodoloji & kaynaklar

TabanÇevir, bağımsız ve ücretsiz bir sayı tabanı dönüştürme aracıdır. Hesaplama motoru, tamamen tarayıcıda çalışır ve JavaScript'in BigInt (sınırsız hassasiyetli tam sayı) türünü kullanır; böylece çok büyük sayılarda bile yuvarlama hatası oluşmaz. Tam kısım bölme-kalan yöntemiyle, kesirli kısım çarpma yöntemiyle hesaplanır — bu, ilköğretim ve lise matematik/bilgisayar bilimi müfredatlarında öğretilen standart algoritmadır. İkinin tümleyeni hesabı, IEEE ikilik aritmetik gösterim kuralına dayanır.

Kaynaklar: Pozisyonel sayı sistemleri teorisi (temel matematik) · ASCII karakter kodlama standardı · IEEE ikinin tümleyeni gösterim kuralı. Bu bilgiler evergreen'dir (yıldan yıla değişmez). Son güncelleme: 14 Temmuz 2026.

🔗 İlgili Araçlar

Sayı ve matematik dönüşümleriyle ilgili diğer ücretsiz araçlarımız.