Relative luminance formülü, AA/AAA eşikleri ve pratik erişilebilir renk seçimi ipuçlarının tam açıklaması.
Renk kontrastı, bir metnin (ön plan) arka planından ne kadar "ayırt edilebilir" olduğunun sayısal ölçüsüdür. Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.x, bu ölçüyü göz kusuru, yaşa bağlı görme kaybı veya kötü ışıklandırma gibi koşullarda bile metnin okunabilir kalması için standartlaştırır. Sonuç, 1:1 (renkler aynı, hiç kontrast yok) ile 21:1 (saf siyah/beyaz, maksimum kontrast) arasında tek bir sayıdır.
Renk kontrastı nasıl hesaplanır? (relative luminance formülü)
Kısa cevapÖnce her rengin R, G, B kanalları 0-1'e normalize edilip gama düzeltmesiyle doğrusal (linear) değere çevrilir. Bu üç doğrusal değer 0,2126×R + 0,7152×G + 0,0722×B ağırlıklarıyla toplanarak göreli parlaklık (L) elde edilir. Kontrast oranı = (L_açık + 0,05) / (L_koyu + 0,05) formülüyle bulunur.
- Adım 1 — sRGB normalize: her kanal c için c' = c/255.
- Adım 2 — gama düzeltme: c' ≤ 0,03928 ise c_lin = c'/12,92; değilse c_lin = ((c'+0,055)/1,055)^2,4.
- Adım 3 — göreli parlaklık: L = 0,2126·R_lin + 0,7152·G_lin + 0,0722·B_lin.
- Adım 4 — oran: daha yüksek L'yi payda ve paydaya 0,05 ekleyip böl: (L1+0,05)/(L2+0,05), L1>L2 olacak şekilde.
Yeşil kanalın ağırlığı (0,7152) en yüksektir çünkü insan gözü yeşile en duyarlıdır; mavi kanal (0,0722) en düşük ağırlığa sahiptir. Bu yüzden aynı "parlaklıktaki" saf kırmızı, yeşil ve mavi farklı kontrast oranları verir.
AA ve AAA erişilebilirlik farkı nedir?
Kısa cevapAA WCAG'nin asgari (yasal olarak da en sık aranan) seviyesidir: normal metin 4,5:1, büyük metin ve UI bileşenleri 3:1. AAA gelişmiş seviyedir: normal metin 7:1, büyük metin 4,5:1. AAA her tasarımda pratik olmayabilir ama kritik içerikte (ör. sağlık, resmi form) tercih edilir.
WCAG 2.x kontrast eşikleri özet tablosu
| İçerik türü | AA (asgari) | AAA (gelişmiş) |
| Normal metin (14pt/18.66px altı, kalın değilse) | 4,5:1 | 7:1 |
| Büyük metin (18pt/24px+ veya 14pt/18.66px+ kalın) | 3:1 | 4,5:1 |
| UI bileşeni / grafik nesne sınırı | 3:1 | tanımsız |
| Dekoratif / devre dışı öğeler | gerekmez | gerekmez |
4.5:1 kontrast oranı ne demek?
Kısa cevap4,5:1, WCAG AA'nın normal boyuttaki metin için istediği asgari orandır. Örneğin orta gri #767676 beyaz (#FFFFFF) üzerinde yaklaşık 4,54:1 ile bu sınırı zar zor geçer — WCAG dokümantasyonunda sıkça referans verilen klasik "sınır" örneğidir. Bu grinin bir tık daha açığı (ör. #999) genelde 4,5:1'in altına düşer ve AA'da başarısız olur.
Erişilebilir renk seçimi nasıl yapılır?
Kısa cevapMetin/arka plan çiftinde en az AA (4,5:1 normal / 3:1 büyük metin) hedefleyin; anlamı sadece renge bağlamayın (ör. hata mesajında kırmızının yanına ikon/kalın yazı ekleyin); marka renginizin tonunu (lightness) koyulaştırıp/açarak kontrastı yükseltin; ve renk körlüğü simülasyonuyla kırmızı-yeşil gibi karışabilecek çiftleri kontrol edin.
Pratik ipucu: bir markanın ana rengi (ör. mor #7c3aed) genelde beyaz üzerinde metin olarak yeterli kontrastı vermez ama arka plan olarak beyaz metinle iyi çalışabilir — bu yüzden aynı rengi hem metin hem arka plan olarak test etmek faydalıdır.
Web sitesi kontrast testi nasıl yapılır?
Kısa cevapSitenizdeki her metin/arka plan ve buton/ikon çiftini yukarıdaki araca girip AA/AAA sonucunu görün; birden fazla marka rengini aynı anda kıyaslamak için Palet Kontrolü sekmesini kullanın — 4 rengin tüm ikili kombinasyonlarını tek tabloda gösterir.