Lookahead ve lookbehind (bakış) nedir?

Lookahead (?=...) bir konumun HEMEN SONRASINDA belirli bir desenin olup olmadığını, lookbehind (?<=...) ise HEMEN ÖNCESİNDE olup olmadığını kontrol eder; ikisi de eşleşen metne dahil edilmez (karakter tüketmez). Olumsuzları (?!...) ve (?<!...) ile yazılır ve genellikle şifre kuralları veya sayı biçimlendirme gibi çok koşullu kontrollerde kullanılır.

Regex bayrakları (g, i, m, s, u) ne işe yarar?

g (global) tüm eşleşmeleri bulur, i büyük/küçük harf duyarlılığını kapatır, m ^ ve $ çapalarını her satır için ayrı ayrı çalıştırır, s (dotall) . karakterinin yeni satırı da eşlemesini sağlar, u deseni Unicode kod noktalarına göre yorumlar. Bayraklar desenin sonuna değil, motor/fonksiyon çağrısına ayrı bir seçenek olarak eklenir.

Referans Yayın: 17 Temmuz 2026 7 dk okuma

Regex Cheat Sheet: Sık Kullanılan Kalıplar

Q: Regex'te en sık kullanılan semboller nelerdir?

En sık kullanılan semboller: \d (rakam), \w (kelime karakteri), \s (boşluk), . (herhangi bir karakter), ^ ve $ (çapalar), *, +, ?, {n,m} (nicelik belirteçleri) ve (...) yakalama grubudur. Bu semboller birleştirilerek neredeyse her metin örüntüsü tanımlanabilir.

Q: Greedy ve lazy niceleyici arasındaki fark nedir?

Greedy (açgözlü) niceleyiciler (*, +, {n,m}) mümkün olan EN UZUN eşleşmeyi dener; lazy (tembel) niceleyiciler ise sonuna ? eklenerek (*?, +?, {n,m}?) mümkün olan EN KISA eşleşmeyi dener. Örneğin bir metin içinde deseni greedy modda ilk arasını, lazy modda ( ?) her bir etiketi ayrı ayrı yakalar.

Q: Karakter sınıfı [^...] ne anlama gelir?

Köşeli parantez içinde başta bulunan ^ işareti 'olumsuzlama' anlamına gelir: [^abc] 'a, b, c HARİÇ herhangi bir karakter' demektir. Bu, ^ karakterinin desenin en başında kullanıldığında ifade ettiği 'metin başlangıcı' çapasından farklı bir anlamdır — konum önemlidir.

Q: Regex bayrakları (g, i, m, s, u) ne işe yarar?

g (global) tüm eşleşmeleri bulur, i büyük/küçük harf duyarlılığını kapatır, m ^ ve $ çapalarını her satır için ayrı ayrı çalıştırır, s (dotall) . karakterinin yeni satırı da eşlemesini sağlar, u deseni Unicode kod noktalarına göre yorumlar. Bayraklar desenin sonuna değil, motor/fonksiyon çağrısına ayrı bir seçenek olarak eklenir.

Regex yazarken her seferinde aynı sembolleri mi arıyorsunuz? Bu sayfa, karakter sınıflarından nicelik belirteçlerine, gruplardan ileri/geri bakışa (lookaround) ve bayraklara kadar sık kullanılan tüm regex sembollerinin tek sayfalık, örnekli bir referansıdır — yer imlerinize ekleyip her regex yazarken açabilirsiniz.

İçindekiler

Regex cheat sheet (özet)
Karakter sınıfları
Nicelik belirteçleri (quantifier)
Gruplar & bakış (lookaround)
Bayraklar (flags)
Sık sorulan sorular

Regex cheat sheet — özet

Kısa cevap Regex'in temel yapı taşları dört grupta toplanır: karakter sınıfları (\d \w \s .), nicelik belirteçleri (* + ? {n,m}), gruplar/bakış ((...) (?:...) (?=...) (?<=...)) ve bayraklar (g i m s u). Bu 4 grubu bilmek, günlük regex ihtiyaçlarının büyük çoğunluğunu karşılar.

Karakter sınıfları

Karakter sınıfları, tek bir konumda hangi karakterlerin kabul edileceğini tanımlar:

Karakter sınıfları ve kısayolları
Sembol	Anlamı	Örnek
.	Yeni satır hariç herhangi bir karakter (s bayrağıyla yeni satır dahil)	a.c → "abc", "axc"
\d / \D	Rakam / rakam olmayan karakter	\d{4} → "2026"
\w / \W	Kelime karakteri (harf/rakam/_) / olmayan	\w+ → "merhaba_1"
\s / \S	Boşluk karakteri / boşluk olmayan	\s+ → " "
[abc]	a, b veya c'den biri	[aeiou] → sesli harf
[^abc]	a, b, c HARİÇ herhangi bir karakter	[^0-9] → rakam olmayan
[a-z0-9]	Aralık: a-z KÜÇÜK harf VEYA 0-9 rakam	[a-zA-Z0-9_]
\b / \B	Kelime sınırı / kelime sınırı olmayan konum	\bkedi\b → tam kelime

Nicelik belirteçleri (quantifier)

Kısa cevap Nicelik belirteçleri bir karakterin/grubun kaç kez tekrar edeceğini belirtir. * + ? {n,m} varsayılan olarak greedy (açgözlü, en uzun eşleşmeyi dener); sonuna ? eklenirse (*? +? {n,m}?) lazy (tembel, en kısa eşleşmeyi dener) olur.

Nicelik (quantifier) belirteçleri
Sembol	Anlamı	Örnek
*	0 veya daha fazla tekrar (greedy)	ab* → "a", "abbb"
+	1 veya daha fazla tekrar (greedy)	ab+ → "ab", "abbb"
?	0 veya 1 tekrar (opsiyonel)	colou?r → "color","colour"
{n}	Tam olarak n tekrar	\d{4} → "2026"
{n,}	En az n tekrar	\d{3,} → 3+ rakam
{n,m}	n ile m arası tekrar	a{2,4} → "aa".."aaaa"
*? +? ?? {n,m}?	Lazy (tembel) sürüm — EN AZ tekrarı dener	<.+?> → ilk etiketi yakalar

Greedy vs lazy — somut örnek <.+> deseni kalın metninde greedy olduğu için tüm metni (kalın) tek eşleşme olarak yakalar — çünkü "en uzun" mümkün sonucu arar. Aynı deseni <.+?> yaparsanız (sonuna ? eklenmiş, lazy), yalnızca  ile eşleşir ve devam eder. HTML/XML etiketi ayrıştırırken bu fark kritik önemdedir.

Bu sembolleri canlı deneyin

Cheat sheet'teki her deseni Regex Test Aracı'na yapıştırıp kendi test metninizle greedy/lazy farkını, grupları ve bayrakları anında görebilirsiniz.

Regex Test Aracını Aç →

Gruplar & bakış (lookaround)

Kısa cevap (...) yakalama grubu oluşturur, (?:...) yakalamadan gruplar, (?<ad>...) gruba isim verir. (?=...) / (?!...) ileri bakış, (?<=...) / (?<!...) geri bakıştır — hiçbiri eşleşen metne dahil edilmez (karakter tüketmez).

Gruplar, bakışlar ve alternation
Sembol	Anlamı	Örnek
(abc)	Yakalama grubu	(\d{2})-(\d{2})
(?:abc)	Yakalamayan grup	(?:abc)+
(?<ad>abc)	İsimli yakalama grubu	(?<yil>\d{4})
(?=abc)	İleri bakış (positive lookahead)	\d+(?=₺)
(?!abc)	Olumsuz ileri bakış (negative lookahead)	\d+(?!₺)
(?<=abc)	Geri bakış (positive lookbehind)	(?<=₺)\d+
(?<!abc)	Olumsuz geri bakış (negative lookbehind)	(?<!₺)\d+
\1 \2	Backreference — önceki yakalanan gruba tekrar başvuru	(\w)\1 → çift harf
a\|b	a VEYA b (alternation)	kedi\|köpek

Lookaround'un en pratik kullanımı, aramak istediğiniz şeyin çevresindeki bağlamı eşleşmeye dahil etmeden kontrol etmektir. Örneğin \d+(?=₺), yalnızca sonunda "₺" işareti olan bir sayı dizisini bulur ama "₺" işaretinin kendisini eşleşmeye dahil etmez — bu sayede sayıyı ayrıca temizlemenize gerek kalmaz.

Bayraklar (flags)

Kısa cevap g tüm eşleşmeleri bulur (yoksa yalnızca ilki), i büyük/küçük harf duyarlılığını kapatır, m ^/$'ı her satır için çalıştırır, s (dotall) .'nin yeni satırı da eşlemesini sağlar, u deseni Unicode kod noktalarına göre yorumlar.

Regex bayrakları (flags)
Bayrak	Adı	Etkisi
g	Global	Yalnızca ilk değil, TÜM eşleşmeleri bulur
i	Case-insensitive	Büyük/küçük harf farkını yok sayar
m	Multiline	^ ve $ her satır başı/sonu için de çalışır
s	Dotall	. karakteri yeni satırı da eşler
u	Unicode	Deseni Unicode kod noktalarına göre yorumlar

Bayraklar desenin arkasına eklenmez; JavaScript'te /desen/gi gibi ayraç dışına, bu araçtaki gibi test araçlarında ise ayrı onay kutularına işaretlenir.

Sık kullanılan tam kalıp örnekleri

Bu sembollerle kurulmuş, sık kullanılan tam desenler
Amaç	Regex
Tarih (YYYY-MM-DD)	^\d{4}-\d{2}-\d{2}$
Saat (HH:MM)	^([01]\d\|2[0-3]):[0-5]\d$
URL (http/https)	^https?:\/\/[\w.-]+\.[a-z]{2,}(\/\S*)?$
Sadece rakam	^\d+$
Boşlukları normalize et (replace)	\s+ → " "

Sık sorulan sorular

Regex'te en sık kullanılan semboller nelerdir?

\d (rakam), \w (kelime karakteri), \s (boşluk), . (herhangi bir karakter), ^/$ (çapa), * + ? {n,m} (nicelik) ve (...) (yakalama grubu) en sık kullanılan sembollerdir.

Greedy ve lazy niceleyici arasındaki fark nedir?

Greedy (*, +) mümkün olan EN UZUN eşleşmeyi, lazy (*?, +?) mümkün olan EN KISA eşleşmeyi dener. HTML etiketi gibi iç içe yapılarda bu fark sonucu tamamen değiştirir.

Lookahead ve lookbehind nedir?

Lookahead (?=...) bir konumun sonrasını, lookbehind (?<=...) öncesini kontrol eder; ikisi de eşleşmeye dahil edilmez (karakter tüketmez). Olumsuzları (?!...) ve (?<!...) ile yazılır.

Karakter sınıfı [^...] ne anlama gelir?

Köşeli parantez içinde baştaki ^, "olumsuzlama" anlamına gelir: [^abc] "a, b, c HARİÇ herhangi bir karakter" demektir. Desenin başındaki ^ çapasından farklıdır.

Regex bayrakları ne işe yarar?

g tüm eşleşmeleri bulur, i harf duyarlılığını kapatır, m çoklu satırda çapaları etkinleştirir, s noktayı yeni satırı da eşler yapar, u Unicode yorumlaması sağlar.

İlgili rehberler

Metodoloji & kaynaklar. Bu cheat sheet, ECMAScript (JavaScript) RegExp sözdizimi esas alınarak hazırlanmıştır; PCRE (PHP), Python re ve Java regex motorları çoğu sembolü paylaşır. Kaynaklar: MDN Web Docs RegExp referansı · ECMA-262 dil şartnamesi. Son güncelleme: 17 Temmuz 2026. Yazı bilgilendirme amaçlıdır; ileri özelliklerde (atomic group, possessive quantifier) dil motorları arasında küçük farklar olabilir.