IBAN QR Kod ve TR Karekod: Bankalar neden çoğu "IBAN QR"ı okumuyor?
IBAN'ınızı bir QR koda çevirdiniz, karşı taraf okuttu ama banka uygulaması "para gönder" ekranı açmadı — sadece bir metin gösterdi. Bu bir hata değil: piyasadaki "IBAN QR" araçlarının büyük kısmı IBAN'ı düz metin olarak kodlar. Bankaların otomatik ödeme başlatması için ise gerçek TR Karekod gerekir. Bu rehber ikisi arasındaki farkı, hangisini ne zaman kullanacağınızı ve tutar/açıklama gömmeyi netleştiriyor.
Kısa cevap
Bu ayrımı bilmemek, kullanıcıların en büyük hayal kırıklığı kaynağı: "IBAN QR" yazan bir aracı kullanıp kodu bastırıyorlar, sonra müşteri okuttuğunda hiçbir şey olmuyor. Aşağıda tam olarak neyin neden olduğunu açıklıyoruz.
Neden düz metin IBAN QR "para gönder" açmıyor?
Bir QR kod aslında sadece bir metin taşıyıcısıdır. İçine ne yazarsanız, okuyan cihaz onu görür. Düz metin IBAN QR kodunun içinde tek satır vardır, örneğin:
Telefon kamerası bunu okuduğunda "bu bir IBAN mı, telefon mu, adres mi?" diye ayırt edemez — sadece bir karakter dizisi görür. Bu yüzden çoğu telefonda ekranda metin belirir ve "kopyala" seçeneği çıkar. Banka uygulaması devreye girmez, çünkü kodun içinde "bu bir ödeme talebidir, alıcı şu, para birimi TL, tutar şu" diyen yapısal bir işaret yoktur.
Türkiye'deki birçok yerel "karekod" aracı tam olarak bunu yapar: IBAN'ı düz metin olarak gömer. İşe yaramadığı anlamına gelmez — IBAN'ı elle yazma hatası olmadan paylaşmak için mükemmeldir. Ama "banka açsın, tutar hazır gelsin" beklentisini karşılamaz.
TR Karekod nedir, nasıl çalışır?
Düz metnin aksine TR Karekod, bilgiyi TLV (Tag-Length-Value) denilen yapısal bir biçimde taşır. Basitçe: her alanın bir etiketi (tag), uzunluğu ve değeri vardır. Kod tipik olarak şu tür alanları içerir:
- Format ve sürüm bilgisi — kodun bir ödeme karekodu olduğunu belirtir.
- Alıcı hesap bilgisi — IBAN veya banka tarafından tanımlı alias.
- Para birimi — Türk Lirası için 949 kodu.
- Ülke — TR.
- Alıcı adı ve isteğe bağlı şehir/işyeri bilgisi.
- Tutar (isteğe bağlı) ve açıklama/referans alanı.
- CRC — kodun bozulmadığını doğrulayan sağlama (CRC-16) alanı.
Uyumlu bir banka uygulaması bu yapıyı tanır: tag'leri okur, alıcının kim olduğunu, tutarı ve açıklamayı çözer ve doğrudan onay ekranını açar. İşte "okuttum, para gönder açıldı" deneyimini yaratan şey budur. Sonundaki CRC sayesinde, kod eksik veya hatalı taranmışsa uygulama bunu reddeder.
Düz metin IBAN QR vs TR Karekod
| Özellik | Düz metin IBAN QR | TR Karekod (FAST) |
|---|---|---|
| İçerik | Sadece IBAN metni (+ ad) | Yapısal TLV: IBAN, tutar, açıklama, CRC |
| Banka "para gönder" açar mı? | Hayır, metin gösterir/kopyalatır | Evet, uyumlu bankada otomatik açar |
| Tutar gömülebilir mi? | Hayır | Evet (isteğe bağlı) |
| Açıklama/referans | Hayır | Evet |
| Hangi telefonda okunur? | Her kamera (metin olarak) | Yalnızca uyumlu banka uygulaması |
| En iyi kullanım | IBAN'ı hatasız paylaşmak | Tek dokunuşla ödeme başlatmak |
| Ücret | Ücretsiz üretilir | Genelde banka uygulamasında üretilir |
Not: Tablo bilgilendirme amaçlıdır; banka uygulamalarının davranışı sürüme göre değişebilir.
Hangi bankalar QR ile para göndermeyi destekler?
TR Karekod, TCMB'nin FAST (Fonların Anlık ve Sürekli Transferi) sistemine bağlıdır. FAST'a katılan birçok bankanın mobil uygulaması "QR ile gönder/al" özelliği sunar. Örnek olarak yaygın şekilde adı geçen bankalar: İş Bankası, Garanti BBVA, Yapı Kredi, Akbank, VakıfBank, Ziraat Bankası, QNB, TEB/CEPTETEB, DenizBank ve Albaraka. Kapsam, arayüz ve limitler bankaya ve uygulama sürümüne göre değişir.
Hangisini seçmeliyim?
Karar aslında tek soruya bakar: Karşı tarafın kodu okuttuğunda ne olsun istiyorsunuz?
- "IBAN'ımı doğru öğrensin, kopyalasın" istiyorsanız → düz metin IBAN QR. Fatura altına, kartvizite, bağış afişine, WhatsApp durumuna koymak için idealdir. Herkesin telefonunda çalışır, banka gerektirmez.
- "Tek dokunuşla, tutar hazır gelerek ödeme yapsın" istiyorsanız → TR Karekod. Bunu genellikle bankanızın kendi uygulamasındaki "Para İste / QR Oluştur" ekranından üretirsiniz; kod, sizin bankanızla ve FAST ile uyumlu üretilir.
Pratik ipucu: Bir esnaf veya serbest çalışan iseniz, ikisini birden kullanmak akıllıca olabilir — masaya bankanızın ürettiği TR Karekod'u, yanına da uyumlu uygulaması olmayanlar için IBAN'ınızı gösteren bir düz metin IBAN QR koyabilirsiniz.
IBAN karekodunu ücretsiz nasıl üretirsiniz?
Düz metin IBAN karekodunu QR Suiti üreticisinin IBAN modundan saniyeler içinde oluşturabilirsiniz:
- Araçta IBAN sekmesini seçin.
- IBAN'ınızı yazın — boşluklar sorun değildir, araç bunları tolere eder.
- İsterseniz alıcı adını ekleyin; okuyan kişi hem IBAN'ı hem adı görür.
- Renk/boyut ayarlayıp yüksek çözünürlüklü PNG ya da baskı için vektörel SVG indirin.
Üretilen kod statiktir: süresiz çalışır, tarama limiti yoktur ve verileriniz sunucuya gönderilmez — IBAN'ınız tarayıcınızda kodlanır. Kartvizitinize dijital iletişim bilgisi de eklemek istiyorsanız, aynı araçtaki vCard/MeCard kartvizit modunu kullanabilirsiniz.
IBAN karekodunu şimdi üret
IBAN + alıcı adı, ücretsiz PNG ve SVG. Statik, süresiz, tarama limiti yok — verileriniz cihazınızda kalır.
QR Üreticiyi Aç →