Yöntem karşılaştırma
Yayın: 14 Temmuz 2026
8 dk okuma
Herhangi Bir Tarihin Günü Nasıl Hesaplanır?
Doğum tarihiniz dışında, tarihte geçen herhangi bir olayın veya gelecekteki bir planın hangi güne denk geldiğini bulmak istediğinizde kullanabileceğiniz birden fazla yöntem var. Bu rehberde Zeller kongruansı, Doomsday kuralı ve Julian gün sayısı yöntemlerini karşılaştırıyor, hangisinin ne zaman daha uygun olduğunu gösteriyoruz.
Herhangi bir tarih hangi güne denk gelir?
Kısa cevap
Geçmiş veya gelecek herhangi bir gün-ay-yıl için haftanın hangi gününe denk geldiğini bulmanın en yaygın yolu Zeller kongruansı formülüdür; bu formül doğrudan bir hesaplayıcıya girilerek veya elle uygulanarak sonucu verir. Alternatif olarak Doomsday kuralı zihinden hızlı hesap için, Julian gün sayısı ise iki tarih arasındaki gün farkını bulmak için tercih edilir.
Üçü de aynı temel gerçeğe dayanır: hafta 7 günlük kesintisiz bir döngüdür ve herhangi bir tarihin haftanın gününü bulmak, o tarihe kadar geçen toplam gün sayısının 7'ye bölümünden kalanı bulmaktan ibarettir. Kendi tarihinizi hemen denemek isterseniz "Herhangi Bir Tarih" hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Yöntem 1: Zeller kongruansı
Kısa cevap
Zeller kongruansı, günü, ayı, yüzyıl-içi yılı ve yüzyılı belirli katsayılarla toplayıp 7'ye bölen kapalı-form bir formüldür. Kod yazmaya çok uygundur ve bu site tarafından doğrudan tarayıcıda uygulanır.
Formülün tam açılımını, her teriminin ne işe yaradığını ve adım adım bir örnek çözümü "Zeller Algoritması: Tarihten Gün Bulma" rehberinde ayrıntılı işledik. Kısaca, formül şudur: h = (q + ⌊13(m+1)/5⌋ + K + ⌊K/4⌋ + ⌊J/4⌋ − 2J) mod 7.
Yöntem 2: Doomsday kuralı (zihinden hesap)
Kısa cevap
Doomsday kuralı, matematikçi John Conway'in geliştirdiği bir mnemonik tekniktir. Her yıl için sabit bir "kıyamet günü" (doomsday) referans günü hesaplanır (veya ezberlenir); ardından sorgulanan tarih, o yılın bilinen bazı "çapa tarihleri" (örn. 4/4, 6/6, 8/8, 10/10, 12/12 — hepsi aynı haftanın gününe denk gelir) üzerinden zihinden birkaç adımda bulunur.
Bu yöntemin en büyük avantajı, pratik yapan biri için saniyeler içinde zihinden hesap yapmayı mümkün kılmasıdır — hesap makinesi veya kağıt gerekmez. Dezavantajı ise ezber gerektirmesi ve yılın doomsday'ini bulma adımının kendisinin biraz pratik istemesidir. Bu yüzden günlük/hızlı kullanımdan çok, "parti numarası" veya zihinsel egzersiz olarak popülerdir.
"Çapa tarihi" mantığı nedir? Doomsday kuralı, 4/4 (4 Nisan), 6/6, 8/8, 10/10, 12/12 gibi tarihlerin her yıl aynı haftanın gününe (o yılın doomsday'ine) denk geldiği gözlemine dayanır. Bu sabit çapa noktalarından hareketle, sorgulanan tarihe kaç gün uzakta olduğunuz hesaplanıp 7'ye göre kalan bulunur.
Yöntem 3: Julian gün sayısı (gün farkı için)
Kısa cevap
Julian gün sayısı (JD), MÖ 4713'ten itibaren kesintisiz artan bir gün sayacıdır. Herhangi bir tarihi JD'ye çevirip iki tarihin JD'lerini birbirinden çıkararak, aralarındaki tam gün sayısını — ay uzunluklarını tek tek saymadan — bulabilirsiniz.
Bu yöntem özellikle "doğduğumdan bu yana kaç gün geçti", "iki tarih arasında kaç gün var" gibi sorular için idealdir; çünkü doğrudan haftanın gününü değil, gün farkını verir. Haftanın gününe ulaşmak için bu farkı 7'ye bölüp kalanı bilinen bir referans tarihin gününe eklemeniz gerekir. HangiGün aracındaki "İki tarihi karşılaştır" mini aracı bu yöntemi kullanır.
Üç yöntemi de tek araçta dene
Herhangi bir tarihin haftanın gününü, yılın kaçıncı günü olduğunu ve ISO hafta numarasını anında hesapla; iki tarihi karşılaştırıp gün farkını gör.
Herhangi Bir Tarihi Hesapla →
Üç yöntemin karşılaştırması
Hangi yöntemi seçeceğiniz, ihtiyacınıza bağlıdır:
Zeller, Doomsday ve Julian gün sayısı — karşılaştırma
| Yöntem | En uygun kullanım | Araç gerektirir mi? |
|---|
| Zeller kongruansı | Kod yazma, kesin doğrulama, öğrenim | Hayır (elle uygulanabilir) |
| Doomsday kuralı | Zihinden hızlı hesap, pratik/gösteri | Hayır, ama ezber+pratik gerekir |
| Julian gün sayısı | İki tarih arası gün farkı, yaş hesabı | Genelde hesap makinesi/araç önerilir |
Benzersiz içgörü
Üç yöntem de birbirinden bağımsız geliştirilmiş olsa da hepsi aynı matematiksel gerçeğe dayanır: 365 gün, 7'ye bölündüğünde 1 kalan verir (365 = 52×7+1). Bu tek gerçek — normal bir yılın haftanın gününü hep 1 gün, artık yılın ise 2 gün kaydırması — Zeller'in mod 7 işleminde, Doomsday'in yıllık kaymasında ve Julian gün sayısının 7'ye bölümünde aynı şekilde ortaya çıkar.
ISO 8601 hafta numarası nasıl bulunur?
Kısa cevap
ISO 8601 standardına göre 1. hafta, o yılın ilk Perşembe gününü içeren haftadır ve haftalar Pazartesi günü başlar. Bir tarihin ISO hafta numarasını bulmak için önce Zeller (veya benzer bir yöntemle) o tarihin haftanın hangi gününe denk geldiği bulunur, sonra en yakın Perşembe'ye kaç gün olduğu hesaplanarak hafta sayısı türetilir.
Bu yöntemin pratik sonucu şudur: yılın son günleri bazen bir önceki yılın son haftasına, yılın ilk günleri ise bazen bir önceki yılın 52. veya 53. haftasına ait sayılabilir. Örneğin 1 Ocak bir Cuma, Cumartesi veya Pazar gününe denk geliyorsa, o gün genellikle bir önceki ISO yılının son haftasında yer alır. HangiGün aracının ana sayfasındaki "Bugün" paneli, güncel ISO hafta numarasını otomatik gösterir.
Sık sorulan sorular
Herhangi bir tarih hangi güne denk gelir, nasıl hesaplanır?
Zeller kongruansı gibi bir formül uygulanarak haftanın hangi gününe denk geldiği hesaplanır. Aynı zamanda yılın kaçıncı günü olduğu ve ISO 8601 hafta numarası da aynı hesaplamadan türetilebilir.
Doomsday kuralı nedir, Zeller kongruansından farkı ne?
Doomsday kuralı, her yıl için sabit bir referans gün ezberleyip diğer tarihleri buna göre zihinden hesaplamayı sağlayan bir tekniktir. Zeller kongruansı doğrudan bir formüldür; Doomsday zihinden hızlı hesap için, Zeller kod yazmak ve kesin doğrulama için daha uygundur.
Julian gün sayısı nedir, ne zaman kullanılır?
Julian gün sayısı, MÖ 4713'ten beri kesintisiz sayılan bir gün sayacıdır. İki tarihin JD'lerini çıkararak aralarındaki tam gün sayısı bulunur; "kaç gün yaşadım" gibi hesaplamalarda tercih edilir.
Hangi yöntem en doğru sonucu verir?
Doğru uygulandığında üçü de aynı sonucu verir. Fark doğrulukta değil kullanım kolaylığındadır: günlük kullanım için hazır bir hesaplayıcı, öğrenim için Zeller formülü, zihinden hızlı hesap için Doomsday kuralı tercih edilir.
ISO 8601 hafta numarası nasıl hesaplanır?
Bir yılın 1. haftası, o yılın ilk Perşembe gününü içeren haftadır ve haftalar Pazartesi başlar. Tarihin haftanın günü (Zeller ile) bulunur, sonra en yakın Perşembe'ye göre hafta sayısı hesaplanır.
Metodoloji & kaynaklar. Bu yazıdaki karşılaştırma, HangiGün'ün açık hesaplama motorunun uyguladığı Zeller kongruansına ve genel kabul görmüş takvim matematiği kaynaklarına dayanır. Kaynaklar: Christian Zeller'in 1882 kongruans yayını · John Conway'in Doomsday kuralı üzerine yayınları · ISO 8601:2004 hafta numaralandırma standardı. Son güncelleme: 14 Temmuz 2026. Yazı bilgilendirme amaçlıdır.